Alçı Sonrası Tedavi Ve Egzersizler

Kırılan kemiğin onarımı veya iyileşmesi kırık yerinin gene kemikten bir doku ile birleşmesi ile olur. Kırık iyileşmesi kırığın olduğu an başlar ve olgun, organize kemik doku ile kırık uçlar bütünleşinceye kadar devam eder. Kırık iyileşmesi birbiri içine geçmiş 3 dönemde olur:

1.İnflamatuar (kırık hematomu ve organizayonu) : 1-4 gün %10

2. Reperasyon (onarım) : 4-40 gün %40

3. Remodeling (kemiğin yeniden şekillenmesi) : 25-100 gün %70

Kırık iyileşmesini etkileyen genel faktörler: yaş, diyet, hormonlar, diabet, anemi, ilaçlar Lokal faktörler: venöz staz, kırığın yeri, vasküler durumu, şekli, kusurlu tedavi, enfeksiyon, kemik tümörleri.

Olumlu etki yapanlar: gelişme hormonu, tiroksin, kalsitonin, insülin, vit.A ve D, anabolik steroidler, Olumsuz etki yapanlar: kortikosteroid, raşitizm, anemi, geç maniplasyon, denervasyon.
Kırık Komplikasyonları: 4 grupta sınıflandırılır. 
1.Kırılan kemik yerindeki komplikasyonlar
A. Kaynama geçikme ve yokluğu
– kaynama (konsolidasyon) gecikmesi
– kaynama yokluğu (psödoartroz )
B. Kusurlu kaynama
– açılı kaynama (angulasyon)
– köprülü kaynama (sinostoz)
– kal fazlalığı (exuberant callus)
C. Büyüme ve gelişme kusuru
– kısalık
– uzama
D. Avasküler nekroz
E. Osteomyelit
2. Kırığa komşu dokulardaki komplikasyonlar
A.Kas ve cilt yaralanmaları
B.Kan damarlarındaki yaralanmalar

– Kompartman sendromu
– Arter yaralanmaları
– Ven yaralanmaları
C. Periferik sinir yaralanmaları
D. Tendon yaralanmaları
E. Kemiklerin çevreledikleri organların yaralanmaları
3. Kırığa yakın bölgelerdeki komplikasyonlar
A. Eklem sertliği
B. Travmatik artrit
C. Myositis ossifikans
D. Refleks sempatik distrofi (sudeck atrofisi)

4. Kırıktan uzaktaki veya sistemlerdeki komplikasyonlar

A. Şok
B. Yağ embolisi, tromboemboli
C. Pnömoni
D. Dekubitis
E. Delirium tremens
F. Kırık ateşi
G. Böbrek taşı
Psödoartoz: Kırığın iyileşmesi için beklenen süre geçtiği halde kırıkta iyileşmenin olmamasına kaynama yokluğu (non-union) ve kaynamayan yerde hareketli yalancı bir eklem yapısının gelişmesi ve uçların sklerozu nedeniyle yalancı eklem , psödoartroz denilmektedir. Lokal ve genel bazı nedenleri olabilir. Yetersiz redüksiyon, interpozisyon, distraksiyon, kemiğin vasküler yapısının zedelenmesi, enfeksiyon, yetersiz fiksasyon, erken hareket, patolojik kırıklar lokal nedenler olarak sayılabilir. İleri yaş, diabet, kronik enfeksiyonlar, avitaminozlar, osteoporoz ise genel faktörlerdir. Psödoartrozlar Weber tarafından uçların vasküler yapısına göre sınıflandırılmıştır.

1- Biyolojik olarak aktif yani vital (fil ayağı, at tırnağı, oligotrofik)
2- Biyolojik olarak aktif yani vital olmayan (kelebek, parçalı kırık, defekt, atrofik).

Klinik belirtiler: Ağrı , hassasiyet, anormal hareket, şekil bozukluğu, ekstremitede atrofi görülür.
Radyojik belirtiler:
1- Kırık çizgisi açıktır
2- fragman uçları skleroze ve yuvarlaklaşmıştır
3- uçlarda medullar kanal tıkalıdır
4- skleroze bölge gerisinde osteoporoz vardır.
Avasküler nekroz: Besleyici damarlardan kemiğe yeterli kan gelmemesi nedeniyle kemiğin ölümü yani nekrozudur.Bu nekroz damar bozukluğundan olduğundan iskemik veya avasküler, iltihapsız olduğundan aseptik nekroz diyede adlandırılır. Ensık görüldüğü kırık tiplerinin başında femur boyun kırığı, el bileği scafoid kırığı,Humerus kollum anatomikum kırığı, talus boyun kırığı gelmektedir. Erken tanıda manyetik rezonans görüntüleme çok önemlidir. Çünki klinik ve direkt radyolojik bulgu olmaksızın MRİ de (+) bulgular saptanabilir.CT ve sintigrafi ise daha çok hastalığın evrelendirilmesinde kullanılır. Radyolojik incelemede erken belirti, eklem yüzü hemen altındaki subkondral kemiğin kollapsı, çökmesi sonucu eklem yüzüne komşu olarak daha radyolusen olarak yarım ay şeklinde iskemik nekroz bölgesi görünür.Ölü kemik için başlangıçta en doğru radyolojik belirti, çevredeki kemikte yoğunluk(osteoskleroz) farkı olmayışıdır. Ağrı ana semptomdur. Zamanla osteoartritik değişiklikler gelişir ve eklem aralığı daralır.Yer yer kistler ,osteosklerotik ve osteoporotik alanlar dikkati çeker.
Kompartman sendromu: Kapalı osteofasyal veya fasyal bir kompartman içinde çeşitli nedenlerle basıncın artması sonucunda bu bölme içindeki dokuların (damar,kas,sinir) basınç altında kalmasına kompartman sendromu denir. Bası ortadan zamanında ortadan kaldırılırsa basınç altındaki kas, damar ve sinirler giderek normale döner,yani değişiklikler geçici,reversibldir. Fakat akut kompartman sendromu devam ederse kas ve sinir nekrozuna bağlı kontraktür ve deformiteler gelişir bunlara Volkmann iskemik kontraktürü denir. Kompartman içi basıncı normalde 0- 20 mm Hg olarak kabul edilir. 30 mmHg nın üzerinde tesbit edilmesi acil dekompreyon endikasyonudur. Diastolik kan basıncı – kompartman içi basınç arasındaki fark çok önemlidir. Matsen etyolojik sebebleri iki ana grupta toplamıştır.

A. Kompartman içeriğinin, büyüklüğünün azalması:
1- sıkı sargı , alçı veya pansuman uygulaması
2- fasya defektlerinin kapatılması
3- yanıklar ve donma

B. Kompartman içeriğinin artması: kanama, hematom, yılan ısırması, nefrotik sendrom, replantasyon, turnike süresinin uzaması, hemofili,antikoagülan tedavi, crush sendromu, osteotomiler. Kompartman sendrumunun ensık görüldüğü kırıkların başında çocuklarda suprakondiler humerus kırıkları, erşkinlerde ise tibia cisim kırıklarıdır. Klinik belirtiler baş harflerini alarak H A S A N olarak kısaltılabilinir.

H- His husuruA- AğrıS- Solukluk, A- Adele felci, N- Nabız alınamaması.

Ağrı en erken ve en önemli belirtidir. Ağrı tesbitle azalmaz. Üst ekstremitede parmakların pasif ekstansiyonda gerilmesi ile ağrı uyandırılması bu sendromun erken tanısı için patognomikdir. Cilt gergin, şiş ve parlaktır.Bazen ciltte büller gelişir, yüzeyel venler dolgunlaşır. Duyu bozukluğuda erken belirtilerdendir. Basıncın uzun süre yüksek kalması durumunda ise nöromuskuler hasar nedeni ile parezi ve pareziler gelişir.
Açık Kırıklar: 
Cilt ve/veya mukozayı zedeleyerek dış ortamla ilişkili olan kırıklara açık kırık denir. Daha çok alt ekstremitede görülür. Tibia kırıklarının % 20 si açık kırıklardır.Gustilo açık kırıkları 3 grupta toplar:
Tip 1: 1 cm den küçük yara vardır. Şayet ciltte bül , derin ekimoz varsa bu gruptan sayılır. Kırık çizgisi transvers, veya hafif parçalı, kısa obliktir.
Tip 2: yara 1 cm den uzun ve geniştir. Fakat ağır yumuşak doku kaybı, ciltte avülsiyon yoktur.
Tip 3: Kas, cilt ve nörovasküler yapılar dahil yumuşak dokularda fazla parçalanma, nekroz olur,yabancı cisimler bulunur. Yara 10 cm de büyüktür.

3 alt grubu vardır.
3A: 
İleri derecede yumuşak doku kaybı var, ancak periostal sıyrılma(degloving) yoktur.
3B: İleri yumuşak doku kaybı ve periostal sıyrılma var
3C: Travmatik amputasyon ,Nörovasküler yaralanma mevcut
Çocuk Kırıklarının Özellikleri: 
1. Daha çabuk iyi olurlar : Çocuklarda periost kalın ve beslenmesi daha zengindir. Femur cisim kırığı yeni doğanda 2-3 haftada, gençlerde 12-16 haftada, yaşlılarda ise 16-20 haftada kaynar. Yaş büyüdükce iyileşme süreci uzar.
2. Kemik uzunluğu artar : İyileşme sürecindeki hiperemi nedeni ile epifiz etkilenir ve uzunlamasına büyüme hızlanır. Kırık çizgisi epifiz büyüme plağına ne kadar yakın ise uzunlamasına büyüme o oranda artar.
3. Açılanma düzelir : Wolf kanunu sebebiyle açılanma olan kırıkta, konkav tarafta kortikal kemiğin kompresyonu burada enlemesine büyümeyi artırarak çukurluğun dolmasına yani düzelmesine, konveks taraftaki gerilme ise buradaki fazlalığın rezorpsiyonunu sağlayarak kabarıklığın düzelmesine yardım eder. Çoçuk nekadar küçük ve kırık epifize ne kadar yakın ise deformitenin kendiliğinden düzelme şansı o kadar çoktur. Hareket açısı yönüdeki deformiteler daha iyi tolere edilir.

4. Psödoartroz görülmez.
5. Rotasyonu tolere edemez.
6. Epifiz büyüme plağı bozularak deformitelere neden olabilir.

Prof.Dr.Bülent ERDEMLİ
ANKARA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ
ORTOPEDİ VE TRAVMATOLOJİ ANABİLİM DALI


Ayak kırığı sonrası uzun süre hareketsiz kalan ayak için evde kendi kendinize yapabileceğiniz pratik egzersizler. Egzersizleri yaparken dokuları zorlamamanız ve doktorunuzun tavsiyelerine uymanız önem taşımaktır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

güvenlik kamerası